Riske Maruz Değer (Value at Risk - VaR), finansal risk yönetiminde kullanılan bir ölçüttür. Bir portföyün belirli bir zaman diliminde ve belirli bir güven aralığında ne kadar zarar edebileceğini tahmin etmek için kullanılır.
VaR’ın Temel Unsurları:
1. Zaman Dilimi: Örneğin, 1 gün, 10 gün veya 1 ay gibi belirli bir süre için hesaplanır.
2. Güven Seviyesi: Genellikle ％95 veya ％99 gibi seviyeler kullanılır. Örneğin, ％95 güven seviyesinde bir VaR, yalnızca ％5 ihtimalle daha büyük bir zarar yaşanacağını gösterir.
3. Zarar Miktarı: Belirlenen güven aralığında maksimum beklenen zararı gösterir.
VaR Hesaplama Yöntemleri:
1. Varyans-Kovaryans (Parametrik) Yöntemi: Varsayılan olarak getirilerin normal dağıldığını kabul eder ve standart sapma kullanarak hesaplama yapar.
2. Tarihsel Simülasyon Yöntemi: Geçmiş piyasa verileri kullanılarak kaydedilmiş gerçek getiriler üzerinden hesaplama yapar.
3. Monte Carlo Simülasyonu: Rastgele simülasyonlar üreterek farklı senaryolar oluşturur ve bu senaryolara göre risk hesaplaması yapar.
Örnek:
Bir yatırım portföyünün günlük VaR değeri 1 milyon TL ve güven seviyesi ％95 ise, bu şu anlama gelir:
- ％95 ihtimalle, ertesi gün zarar 1 milyon TL’yi aşmayacaktır.
- ％5 ihtimalle, zarar 1 milyon TL’den fazla olabilir.
VaR, finansal risk yönetimi için önemli bir ölçüt olsa da, aşırı oynaklık, likidite riski ve olağan dışı piyasa koşulları gibi faktörleri tam olarak kapsamaz. Bu yüzden Stres Testleri ve Expected Shortfall (ES) gibi ek risk yönetimi araçlarıyla desteklenmelidir.
VaR’ın Temel Unsurları:
1. Zaman Dilimi: Örneğin, 1 gün, 10 gün veya 1 ay gibi belirli bir süre için hesaplanır.
2. Güven Seviyesi: Genellikle ％95 veya ％99 gibi seviyeler kullanılır. Örneğin, ％95 güven seviyesinde bir VaR, yalnızca ％5 ihtimalle daha büyük bir zarar yaşanacağını gösterir.
3. Zarar Miktarı: Belirlenen güven aralığında maksimum beklenen zararı gösterir.
VaR Hesaplama Yöntemleri:
1. Varyans-Kovaryans (Parametrik) Yöntemi: Varsayılan olarak getirilerin normal dağıldığını kabul eder ve standart sapma kullanarak hesaplama yapar.
2. Tarihsel Simülasyon Yöntemi: Geçmiş piyasa verileri kullanılarak kaydedilmiş gerçek getiriler üzerinden hesaplama yapar.
3. Monte Carlo Simülasyonu: Rastgele simülasyonlar üreterek farklı senaryolar oluşturur ve bu senaryolara göre risk hesaplaması yapar.
Örnek:
Bir yatırım portföyünün günlük VaR değeri 1 milyon TL ve güven seviyesi ％95 ise, bu şu anlama gelir:
- ％95 ihtimalle, ertesi gün zarar 1 milyon TL’yi aşmayacaktır.
- ％5 ihtimalle, zarar 1 milyon TL’den fazla olabilir.
VaR, finansal risk yönetimi için önemli bir ölçüt olsa da, aşırı oynaklık, likidite riski ve olağan dışı piyasa koşulları gibi faktörleri tam olarak kapsamaz. Bu yüzden Stres Testleri ve Expected Shortfall (ES) gibi ek risk yönetimi araçlarıyla desteklenmelidir.