Yönetim Kavramı = Başkalarının aracılığıyla amaca ulaşma ve başkalarına iş gördürme faaliyetidir.
İktisatçılara göre yönetim, doğal kaynaklar, işgücü ve sermaye ile birlikte üretim faktörüdür.
Yönetim, belirli bir takım amaçlara ulaşmak için başta insanlar olmak üzere parasal kaynakları, donanımı, demirbaşları, hammaddeleri, yardımcı malzemeleri ve zamanı birbiriyle uyumlu, verimli ve etkin kullanabilecek karar alma ve uygulatma süreçlerinin toplamıdır.
Yönetimin Amacı = Örgütsel amaçlar üç başlık altında ele alınabilir.
1- Düzen Amacı = örgütte çalışanların, örgütte istenen sonuçlara ulaşılması için gerekli davranışları göstermeleridir.
2- Kültürel Amaçlar = Her örgütün kendine göre bir kültürü bulunur. Bu kültür örgüt çalışanlarına uygun olmalı ve onları temsil etmelidir.
3- Ekonomik Amaçlar = Örgütün kurulma nedeni finansal kazançtır.
YÖNETİMİN ÖZELLİKLERİ
1- Amaç Özelliği = Örgütün hayatını sürdürebilmesi için bir amacı olmalıdır. Ancak bu amaç, tüm örgüt üyeleri tarafından benimsenmiş olmalı ve belirlenmiş olmalı.
2- İş Bölümü = İşler çeşitli parçalara ayrılır ve o işlere göre işinde uzman kişiler seçilir.
3- Yaratıcılık = Yönetici çalışanlarını motive etmelidir. Bu sayede çalışanların yaratıcılıkları ortaya çıkacak ve işte başarılı, verimli olacaklardır.
4- Hiyerarşi Özelliği = Yönetimde as-üst ilişkisi hiyerarşisi bulunur.
5- Demokratik Özellik = Amaç gerçekleştirilirken, karar almada, uygulamada, kontrolde de çalışanları sürece katmayı gerektirir.
6- Grup Özelliği = Yönetim iki veya daha fazla kişinin faaliyetlerini içerir.
7- İletişim Özelliği = Örgütte yöneticinin hem çalışanlarıyla hem üst yönetimle, hem çalışanların çalışanlarla, iletişiminin olması gereklidir.
YÖNETİM SÜRECİ
1- Planlama = Örgüt, plan yaparken hangi işi, ne zaman, nerede ve kiminle yapacağına karar verir. Bu kararı verirken, alternatifler arasından en iyi ve doğrusunu seçmeye çalışırlar.
Planlama ise, planı ortaya çıkarmak için yapılan faaliyetleri içerir.
TEMEL PLANLAMA SÜRECİ
1- Ekip oluşturma.
2- Sahip olduğu kaynakların değerlendirilmesi.
3- İşlerin, ekonomik, siyasal ve toplumsal çevrelerin analiz edilmesi.
4- Gelecekteki gelişmelerin etkisinin tahmin edilmesi ve değerlendirilmesi.
5- Ortak bir vizyon yaratma ve başarmak istedikleri amaçlara karar verme .
6- Amaçlara ulaşmak için yapılması gereken eylemlere karar verme.
Örgütleme = Örgütleme sürecinin üç evresi vardır. Bu üç evre, yapılacak işlerin belirlenmesi ve gruplara ayrılması, personelin belirlenip atanması ve yer, araç ve yöntemlerin belirlenmesidir.
ÖRGÜTLEMENİN TEMEL İLKELERİ
1- İş Bölümü ve Uzmanlaşma İlkesi = Örgüt için önemli olan faaliyetlerin zamanında, eksiksiz ve kaliteli yapılmasıdır.
2- İstisna İlkesi = Örgütte günlük ve sık sık yapılan faaliyetlerin alt yönetim tarafından yapılmasını savunan ilkedir. Böylece, üst yönetim günlük ayrıntılardan uzak kalarak, daha önemli konularda daha iyi kararlar alabilir.
3- Amaç Birliği İlkesi = Her örgütün açıkça belirlenmiş bir amacı bulunmaktadır. Amacın gerçekleştirilmesi için alt amaçlara bölünmesi gerekir. Böylece alt amaçların gerçekleştirilesi ile örgütün ana amacı gerçekleştirilebilecektir.
4- Kumanda Birliği İlkesi = Örgütte çalışan personelin sadece bir üstten emir alması gerektiğini öngörür.
5- Hiyerarşi Yapı İlkesi = Örgütte yetki ve sorumluluklar yukarıdan aşağıya doğrudur.
6- Yetki ve Sorumluluğun Denkliği İlkesi = Her personelin sorumluluklarını yapacak kadar yetkiye sahip olması gerekir.
7- Yetki Devri İlkesi = Örgütte çoğu zaman karar veren, araştırma, plan ve program yapan üst yönetimdir. Ancak üst yönetimdekiler yetkilerini astlarla paylaştığında, astlar onlara verilen görevi daha iyi yerine getirebilecek ve kendilerini daha iyi hissetmelerine sebep olacaktır.
8- Denge İlkesi = Herkesin işine göre sorumluluğu ve yetkisi az ya da fazla olmalıdır.
9- Açıklama İlkesi = Örgütte personelin görev, sorumluluk ve yetkileri açık ve net olarak yazılı bir şekilde belirtilmelidir.
10- Basitlik ve Anlaşılırlık İlkesi = Örgüt kurulurken örgüt yapısı basit ve anlaşılır olmalıdır.
11- Esneklik İlkesi = İşletme iç ve dış çevrelerin etkisinde kalmakta ve bu etkiler işletmeyi değişime zorlamaktadır. Bu değişime uyum sağlayabilmesi için işletmelerin dinamik yapıya sahip olmaları gerekir.
12- Süreklilik İlkesi = Örgütte personelin değişimi takip edebilecek, geleceği görebilecek şekilde yetişmelerinin sağlanması, örgütün sürekliliğini devam ettirir.
13- Yönetim Alanı İlkesi = Örgütte bir yöneticiye bağlı ast sayısıdır.
Yöneltme = Planlama, ve örgütlemede karar verilen örgüt amaçlarını gerçekleştirmek için bütün örgütün o amaçların gerçekleştirilmesi için yönlendirilmesidir.
ETKİN BİR YÖNELTME YAPILABİLMESİ İÇİN GEREKEN KOŞULLAR
1- Örgütte takım ruhunun gerçekleştirilmesi
2- Personeli iyi tanımak
3- Görev sorumluluğu gelişmeyen kişileri örgütten uzaklaştırmak
4- Personel ile işletme arasındaki ilişkileri yakından tanımak
5- Yönetici çevresine iyi bir örnek olmalıdır
6- Personeli devamlı denetim altında bulundurmalıdır
7- Yöneltmede danışmalı bir sistem kurulması (bilmeyen bilene danışsın)
8- Yönetici ayrıntı içinde boğulmamaya dikkat etmelidir
9- İyi bir ödüllendirme ve cezalandırma sistemi kurulmalıdır
Denetleme = İşletmenin amaçlarına ne derecede ulaşıldığının belirlenmesi, gerçekleştirilen faaliyetlerin amaçlara ve planlamalara uygun olup olmadığının ölçülmesi, gerekli düzeltici eylemlerin de yerine getirilmesini sağlanması ve sonuçların değerlendirilmesi işlemleridir.
YAYGIN OLAN DENETİM YÖNTEMLERİ
1- Piyasa denetimi, nesnel standartları koymak için dış piyasa mekanizmalarını kullanmaktadır.
2- Bürokratik denetim, örgütsel yetkiyi vurgulamaktadır ve kurallara ve yönetmeliklere dayanmaktadır.
3- Klan denetimi, çalışan davranışlarını ılımlı bir seviyede tutmak için paylaşılan değer ve idealleri kullanmaktadır.
Yöneticilik = Yönetici, bir grup insanı belirli amaçlara ulaştırmak için uyumlu ve takım ruhu içinde çalıştıran insandır.
ÜST YÖNETİM
1- İşletme için en önemli kararları alırlar
2- Uzun dönemli planları hazırlar ve yayınlarlar
3- Ana bölümlerin çalışmalarını gözden geçirirler
4- İşletme sahipleriyle örgüt arasında köprü görevi görürler
ORTA YÖNETİM
1- Aylık ve yıllık üretim ve satış raporları hazırlarlar
2- İşletmenin teknik planlarını yaparlar
3- Üst yönetimin kararlarını uygulamaya koyarlar
4- Bölüm amaçlarını saptarlar
ALT YÖNETİM
1- Günlük işlerin yürütülmesini sağlarlar
2- Çalışanlarla yakın ilişkiye girerler
3- Üretim ve satışların dönemsel sonuçlarını gözden geçirirler
4- İşlerin teknik denetimini sağlarlar
YÖNETİMİN FONKSİYONLARI
1- Planlama
2- Örgütleme (organize etme)
3- Yöneltme (yürütme)
4- Kontrol (denetleme)
İktisatçılara göre yönetim, doğal kaynaklar, işgücü ve sermaye ile birlikte üretim faktörüdür.
Yönetim, belirli bir takım amaçlara ulaşmak için başta insanlar olmak üzere parasal kaynakları, donanımı, demirbaşları, hammaddeleri, yardımcı malzemeleri ve zamanı birbiriyle uyumlu, verimli ve etkin kullanabilecek karar alma ve uygulatma süreçlerinin toplamıdır.
Yönetimin Amacı = Örgütsel amaçlar üç başlık altında ele alınabilir.
1- Düzen Amacı = örgütte çalışanların, örgütte istenen sonuçlara ulaşılması için gerekli davranışları göstermeleridir.
2- Kültürel Amaçlar = Her örgütün kendine göre bir kültürü bulunur. Bu kültür örgüt çalışanlarına uygun olmalı ve onları temsil etmelidir.
3- Ekonomik Amaçlar = Örgütün kurulma nedeni finansal kazançtır.
YÖNETİMİN ÖZELLİKLERİ
1- Amaç Özelliği = Örgütün hayatını sürdürebilmesi için bir amacı olmalıdır. Ancak bu amaç, tüm örgüt üyeleri tarafından benimsenmiş olmalı ve belirlenmiş olmalı.
2- İş Bölümü = İşler çeşitli parçalara ayrılır ve o işlere göre işinde uzman kişiler seçilir.
3- Yaratıcılık = Yönetici çalışanlarını motive etmelidir. Bu sayede çalışanların yaratıcılıkları ortaya çıkacak ve işte başarılı, verimli olacaklardır.
4- Hiyerarşi Özelliği = Yönetimde as-üst ilişkisi hiyerarşisi bulunur.
5- Demokratik Özellik = Amaç gerçekleştirilirken, karar almada, uygulamada, kontrolde de çalışanları sürece katmayı gerektirir.
6- Grup Özelliği = Yönetim iki veya daha fazla kişinin faaliyetlerini içerir.
7- İletişim Özelliği = Örgütte yöneticinin hem çalışanlarıyla hem üst yönetimle, hem çalışanların çalışanlarla, iletişiminin olması gereklidir.
YÖNETİM SÜRECİ
1- Planlama = Örgüt, plan yaparken hangi işi, ne zaman, nerede ve kiminle yapacağına karar verir. Bu kararı verirken, alternatifler arasından en iyi ve doğrusunu seçmeye çalışırlar.
Planlama ise, planı ortaya çıkarmak için yapılan faaliyetleri içerir.
TEMEL PLANLAMA SÜRECİ
1- Ekip oluşturma.
2- Sahip olduğu kaynakların değerlendirilmesi.
3- İşlerin, ekonomik, siyasal ve toplumsal çevrelerin analiz edilmesi.
4- Gelecekteki gelişmelerin etkisinin tahmin edilmesi ve değerlendirilmesi.
5- Ortak bir vizyon yaratma ve başarmak istedikleri amaçlara karar verme .
6- Amaçlara ulaşmak için yapılması gereken eylemlere karar verme.
Örgütleme = Örgütleme sürecinin üç evresi vardır. Bu üç evre, yapılacak işlerin belirlenmesi ve gruplara ayrılması, personelin belirlenip atanması ve yer, araç ve yöntemlerin belirlenmesidir.
ÖRGÜTLEMENİN TEMEL İLKELERİ
1- İş Bölümü ve Uzmanlaşma İlkesi = Örgüt için önemli olan faaliyetlerin zamanında, eksiksiz ve kaliteli yapılmasıdır.
2- İstisna İlkesi = Örgütte günlük ve sık sık yapılan faaliyetlerin alt yönetim tarafından yapılmasını savunan ilkedir. Böylece, üst yönetim günlük ayrıntılardan uzak kalarak, daha önemli konularda daha iyi kararlar alabilir.
3- Amaç Birliği İlkesi = Her örgütün açıkça belirlenmiş bir amacı bulunmaktadır. Amacın gerçekleştirilmesi için alt amaçlara bölünmesi gerekir. Böylece alt amaçların gerçekleştirilesi ile örgütün ana amacı gerçekleştirilebilecektir.
4- Kumanda Birliği İlkesi = Örgütte çalışan personelin sadece bir üstten emir alması gerektiğini öngörür.
5- Hiyerarşi Yapı İlkesi = Örgütte yetki ve sorumluluklar yukarıdan aşağıya doğrudur.
6- Yetki ve Sorumluluğun Denkliği İlkesi = Her personelin sorumluluklarını yapacak kadar yetkiye sahip olması gerekir.
7- Yetki Devri İlkesi = Örgütte çoğu zaman karar veren, araştırma, plan ve program yapan üst yönetimdir. Ancak üst yönetimdekiler yetkilerini astlarla paylaştığında, astlar onlara verilen görevi daha iyi yerine getirebilecek ve kendilerini daha iyi hissetmelerine sebep olacaktır.
8- Denge İlkesi = Herkesin işine göre sorumluluğu ve yetkisi az ya da fazla olmalıdır.
9- Açıklama İlkesi = Örgütte personelin görev, sorumluluk ve yetkileri açık ve net olarak yazılı bir şekilde belirtilmelidir.
10- Basitlik ve Anlaşılırlık İlkesi = Örgüt kurulurken örgüt yapısı basit ve anlaşılır olmalıdır.
11- Esneklik İlkesi = İşletme iç ve dış çevrelerin etkisinde kalmakta ve bu etkiler işletmeyi değişime zorlamaktadır. Bu değişime uyum sağlayabilmesi için işletmelerin dinamik yapıya sahip olmaları gerekir.
12- Süreklilik İlkesi = Örgütte personelin değişimi takip edebilecek, geleceği görebilecek şekilde yetişmelerinin sağlanması, örgütün sürekliliğini devam ettirir.
13- Yönetim Alanı İlkesi = Örgütte bir yöneticiye bağlı ast sayısıdır.
Yöneltme = Planlama, ve örgütlemede karar verilen örgüt amaçlarını gerçekleştirmek için bütün örgütün o amaçların gerçekleştirilmesi için yönlendirilmesidir.
ETKİN BİR YÖNELTME YAPILABİLMESİ İÇİN GEREKEN KOŞULLAR
1- Örgütte takım ruhunun gerçekleştirilmesi
2- Personeli iyi tanımak
3- Görev sorumluluğu gelişmeyen kişileri örgütten uzaklaştırmak
4- Personel ile işletme arasındaki ilişkileri yakından tanımak
5- Yönetici çevresine iyi bir örnek olmalıdır
6- Personeli devamlı denetim altında bulundurmalıdır
7- Yöneltmede danışmalı bir sistem kurulması (bilmeyen bilene danışsın)
8- Yönetici ayrıntı içinde boğulmamaya dikkat etmelidir
9- İyi bir ödüllendirme ve cezalandırma sistemi kurulmalıdır
Denetleme = İşletmenin amaçlarına ne derecede ulaşıldığının belirlenmesi, gerçekleştirilen faaliyetlerin amaçlara ve planlamalara uygun olup olmadığının ölçülmesi, gerekli düzeltici eylemlerin de yerine getirilmesini sağlanması ve sonuçların değerlendirilmesi işlemleridir.
YAYGIN OLAN DENETİM YÖNTEMLERİ
1- Piyasa denetimi, nesnel standartları koymak için dış piyasa mekanizmalarını kullanmaktadır.
2- Bürokratik denetim, örgütsel yetkiyi vurgulamaktadır ve kurallara ve yönetmeliklere dayanmaktadır.
3- Klan denetimi, çalışan davranışlarını ılımlı bir seviyede tutmak için paylaşılan değer ve idealleri kullanmaktadır.
Yöneticilik = Yönetici, bir grup insanı belirli amaçlara ulaştırmak için uyumlu ve takım ruhu içinde çalıştıran insandır.
ÜST YÖNETİM
1- İşletme için en önemli kararları alırlar
2- Uzun dönemli planları hazırlar ve yayınlarlar
3- Ana bölümlerin çalışmalarını gözden geçirirler
4- İşletme sahipleriyle örgüt arasında köprü görevi görürler
ORTA YÖNETİM
1- Aylık ve yıllık üretim ve satış raporları hazırlarlar
2- İşletmenin teknik planlarını yaparlar
3- Üst yönetimin kararlarını uygulamaya koyarlar
4- Bölüm amaçlarını saptarlar
ALT YÖNETİM
1- Günlük işlerin yürütülmesini sağlarlar
2- Çalışanlarla yakın ilişkiye girerler
3- Üretim ve satışların dönemsel sonuçlarını gözden geçirirler
4- İşlerin teknik denetimini sağlarlar
YÖNETİMİN FONKSİYONLARI
1- Planlama
2- Örgütleme (organize etme)
3- Yöneltme (yürütme)
4- Kontrol (denetleme)