Para arzı, bir ekonomideki toplam para miktarını ifade eder. Bu, halkın ve finansal kurumların kullandığı nakit, mevduatlar, banka hesapları ve diğer likit (kolayca nakde çevrilebilen) finansal araçları içerir. Para arzı, ekonomik faaliyetleri, enflasyonu, faiz oranlarını ve genel ekonomik istikrarı etkileyen önemli bir faktördür.
Para arzı genellikle üç ana kategoriye ayrılır:
1. M1: En likit para arzı olarak kabul edilir. Bu kategori, dolaşımdaki nakit para (banknot ve madeni paralar) ve vadesiz mevduat hesaplarındaki parayı kapsar. M1, anında harcanabilir para miktarını gösterir.
2. M2: M1'in yanı sıra, tasarruf hesapları, vadeli mevduatlar ve kısa vadeli depo sertifikaları gibi daha az likit olan finansal araçları da içerir. M2, ekonomideki para arzını daha geniş bir perspektiften gösterir.
3. M3: M2'nin yanı sıra, daha büyük ve daha uzun vadeli depo sertifikaları ve büyük ölçekli mevduatları içerir. Bazı ülkelerde M3 daha az kullanılır veya izlenmez, ancak genelde para arzının daha geniş bir göstergesidir.
Para arzı, merkez bankaları tarafından kontrol edilir. Merkez bankaları, faiz oranlarını, açık piyasa işlemleri (örneğin, tahvil alım-satımları), zorunlu karşılık oranlarını gibi araçlarla para arzını etkileyebilir. Eğer merkez bankası ekonomiyi canlandırmak isterse, para arzını artırabilir (örneğin, faiz oranlarını düşürerek veya para basarak), eğer enflasyonu kontrol altına almak isterse, para arzını sınırlayabilir.
Para arzındaki değişiklikler, ekonominin büyümesini, enflasyonu, işsizlik oranlarını ve faiz oranlarını etkileyebilir.
Para arzı genellikle üç ana kategoriye ayrılır:
1. M1: En likit para arzı olarak kabul edilir. Bu kategori, dolaşımdaki nakit para (banknot ve madeni paralar) ve vadesiz mevduat hesaplarındaki parayı kapsar. M1, anında harcanabilir para miktarını gösterir.
2. M2: M1'in yanı sıra, tasarruf hesapları, vadeli mevduatlar ve kısa vadeli depo sertifikaları gibi daha az likit olan finansal araçları da içerir. M2, ekonomideki para arzını daha geniş bir perspektiften gösterir.
3. M3: M2'nin yanı sıra, daha büyük ve daha uzun vadeli depo sertifikaları ve büyük ölçekli mevduatları içerir. Bazı ülkelerde M3 daha az kullanılır veya izlenmez, ancak genelde para arzının daha geniş bir göstergesidir.
Para arzı, merkez bankaları tarafından kontrol edilir. Merkez bankaları, faiz oranlarını, açık piyasa işlemleri (örneğin, tahvil alım-satımları), zorunlu karşılık oranlarını gibi araçlarla para arzını etkileyebilir. Eğer merkez bankası ekonomiyi canlandırmak isterse, para arzını artırabilir (örneğin, faiz oranlarını düşürerek veya para basarak), eğer enflasyonu kontrol altına almak isterse, para arzını sınırlayabilir.
Para arzındaki değişiklikler, ekonominin büyümesini, enflasyonu, işsizlik oranlarını ve faiz oranlarını etkileyebilir.